Azerbaycan Cumhuriyeti`nin resmi bakış açısı

resmimovqe

Sorunun çözümüne dair Azerbaycan’ın tutumu AGİT çerçevesinde uzun süren arabuluculuk çabalarının  hiç de hep seri olmamasına ve sonuç vermemesine rağmen, Azerbaycan sorunun barış yoluyla yapıcı çözümüne taraftar olmaya devam ediyor. Azerbaycan hükümetinin amacı bütün işgal altındaki toprakların kurtarılması, zorunlu göçmenlerin kendi evlerine dönmesi ve Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ bölgesi, aynı zamanda tüm Güney Kafkasya bölgesinde istikrar ve sürekli barışın olmasını sağlamaktır.  Ayarlama sürecinin temel amacı  Dağlık Karabağ’ın Azerbaycan içinde statüsünü çalışıp hazırlamak, onun modelini ve hukuki çerçevesini belirlemektir. Azerbaycan tarafı inanıyor ki, her hangi statünün  belirlenmesi süreci bölgenin tüm nüfusunun, özellikle Ermeni ve Azeri topluluklarının doğrudan, tam ve eşit katılımı ile normal barış ve Azerbaycan hükümeti ile hukuki ve demokratik süreçler çerçevesinde yapıcı karşılıklı ilişkisi içinde baş tutmalıdır. Çatışma taraflarının Dağlık Karabağ’ın Azerbaycan içinde yönetim statüsünün müzakerelerine başlaması aşamasına ulaşması için bir takım önemli adımlar atılmalıdır. Birinci, sorunun çözümü kontekstindən askeri işgal unsuru  uzaklaştırmalıdır. Tutarlı nedenler olmadan arazilerin geri kaytarılmasının geciktirilmesi zaten zor olan ayarlama sürecini zorlaştıra bilir. İkinci, bölgede çatışma önceki demografik durum sağlanmalıdır. Belli ki, Dağlık Karabağ’ın statüsü sadece ve sadece Ermeni ve Azeri topluluklarının beraber yaşayışı içinde ve her iki topluluğun doğrudan katılımı ile saptanabilir. Üçüncü, Dağlık Karabağ’ın yeni yönetim statüsü işlenip-hazır oluncayadek Azerbaycan’ın merkezi idareleri ile Ermeni toplumunun yerel idareleri arasında karşılıklı ilişki oluşturulmalıdır. Dördüncü, bölge ekonomik yönden geliştirilmeli ve iletişim sağlanmalıdır. Bu, hayatı normalleştirme süreci ve iki topluluğun huzurlu birlikte yaşaması ve işbirliğinin restorasyonu için önemli adımdır.

Buraya iki toplum, aynı zamanda Azerbaycan ve Dağlık Karabağ’ın merkezi idareleri arasında ekonomik ilişkilerin restorasyonu ve gelişmesi, her iki yönde her iki tarafın karşılıklı kullanımı için iletişim restorasyonu ve açılması da dahildir. O takdirde, Dağlık Karabağ bölgesinin Ermeni nüfusu Ermenistan, Azerbaycan da Laçin koridoru aracılığıyla Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile ilişki kurmak imkanı elde edecektir. Beşinci, iki toplum arasında insani alanda işbirliği, eğitim ve hoşgörü gibi özel programlar uygulanmalıdır. Azerbaycan ve Ermenistan arasında imzalanmış olan barış anlaşmasının uygulanmasına gelince, o, bu anlaşmayla her iki tarafın üstlendiği yükümlülükler, aynı zamanda büyük devletler ve uluslararası kuruluşlar da dahil olmak üzere, ilgili uluslararası garantilerle sağlanmalıdır. Belli ki, barış sürecinin başarısı ayrıca tarafların yapıcı yaklaşımından, aynı zamanda uluslararası toplumun, özellikle de AGİT Minsk Grubu eşbaşkanları aktif yardımından bağlıdır. Bununla birlikte, Ermenistan’ın konuda alacağı tavır yüzünden belirgin olumlu değişikliğe ümit etmek çok zordur. Aslında sorunun ta başlangıcından Ermenistan’ın Azerbaycan’a karşı askeri tecavüzünün amacı güç yoluyla toprak ele geçirmek ve işgal edilen bölgelerin demografik bileşimini değiştirmek olmuştur. İşte tek taraflı ayrılmak sağlamak amacıyla, Ermenistan Dağlık Karabağ çevresindeki bazı işgal edilmiş bölgeler üzerinde kontrolü saklamak istiyor, Azerbaycanlı göçmenlerin kendi yurt-yuvalarına dönüşünün önler ve böylece her iki topluluğun fikirlerinin eşit gözden geçirilmesini engeller. Belli ki, Ermenistan’ın konuya bu tür yaklaşımı sorunun çözümü için sağlam temel rolünü oynayamaz. Durumun bu tür depolanması hukukun üstünlüğü ve insan haklarının ihlalininin sonuçlarını kabul etmek, yahut başka bir deyişle, şiddetin adalet galip çalması demek olurdu. Azerbaycan tarafı sorunun barış yoluyla çözümüne taraftar olsa da, toprak bütünlüğü konusunda asla taviza gitmeyecek ve böylece sorunun Ermenistan tarafının zorla kabul ettirmeye çalıştığı “fait accompli”, yani baş tutmuş olgu anlayışı temelinde çözümünü kabul etmeyecektir. Anlaşmazlık sadeceAzerbaycan’ın toprak bütünlüğü ve uluslararası düzeyde tanınmış sınırlarının dokunulmazlığına saygı, aynı zamanda Dağlık Karabağ’ın Azeri ve Ermeni topluluklarının demokrasi ve gelişmeden tam ve eşit şekilde yararlanarak huzurlu birlikte yaşaması temelinde çözülebilir. Sorunun kısa sürede çözümü için somut perspektifin olmaması ve “ne barış, ne de savaş” durumunun devam etmesi Azerbaycan’ın demokratik güvenliği,bağımsızlığı ve gelişmesine sürekli ve doğrudan tehdittir. Bu, aynı zamanda tüm Güney Kafkasya bölgesinde istikrarsızlığın temel kaynağıdır.

Azerbaycan Cumhuriyeti Mülteci ve Göçmenlerin Işleri Üzere Devlet Komitesi

komite

Azerbaycan Cumhuriyeti cumhurbaşkanının 1 şubat 2005 tarih 187 sayılı emiri ile onaylanmış Yönetmelik`e uygun olarak Komite`nin temel görevleri mültecilerin ve göçmenlerin geçici olarak meskunlaştırılması, geri dönmeleri, sosyal savunması, işgalden kurtulmuş bölgelerde onlarınsosyhal konut ortamının iyileştirilmesi, Azerbaycan Cumhuriyeti Yasaması ile belirlenmiş şekilde ve esaslarla “mülteci” veya “göçmen” statüsü, adıgeçen statüyü onaylayan belge (kimlik) vermek veişbu statüyü fehsetmek, mülteci ve göçmen olmuş kişilerin haklarının kitlesel şekilde bozulması gerçeğinin uluslararası ve yerel   topluma ulştırılması ilgili kaymakamlıklar aracılığıyla gerçekleştirmek, ikamet yerleri üzere mülteci ve göçmenlerin tescilini yapmak, onlar hakkında tek bilgi bazının oluşumunu sağlamak, geçici olarak meskunlaştıkları yerlerde ve geri iade etme döneminde türlü geri iade ve reintegrasyon tedbirlerini uygulamak, memuriyetin arttırılması, yoksulluğun azaldılması, mülteci ve göçmenlerin zorunlu olarak ayıldıkları konut bölgelerine geri dönmelerine olanak sağlamak amacıyla ilgili develet kurumları, uluslararası ve hükümet halinde olmayan kuruluşlarla ile maca uygun çlışmaların yapılması, onlar için ev ve sosyal objelerin, onarım-inşaat çalışmalarının yürütülmesi, inşaat objelerinin ilgili proje-keşifname belgeleri ile temini ve b. sorunların çözülmesi yönünde  devlet politikasının biçimlenmesinekatılmak ve onun uygulanmasını temin etmektir.

Esir ve kayıp, rehin alınmış vatandaşlarla ilgili Devlet Komisyonu

komissiya

Azerbaycan Cumhuriyeti`ne karşı Ermenistan`ın saldırısı sonucu esir ve rehin alınmış kişilerin vatan geri iade edilmeleri, kayıp kişilerin aranmasına ilişkin tedbirler düzenliyor ve onların uygulanmasına başkanlık yapıyor;

esir ve rehin alınmış kişilerin vatan geri iade edilmeleri, kayıp kişilerin aranması amacıyla ilgili devlet kurumlarının, kamu ve uluslararası kuruluşların faaliyetlerini ilişkilendiriyor;

Azerbaycan Cumhuriyeti esir ve kayıp, rehin alınmış vatandaşlar hakkında bilgileri toplar, işbu bilgilerin tescili ve sistemleştirilmesi için ilgili bilgi bankasının oluşturumasını temin eder;

esir ve kayıp, rehin alınmış Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşları ile ilgili çalışmaların durumu hakkında bilgiler, genelleştirilmiş belge ve ilgili önerileri düzenler;

esir tutulan Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşlarının haklarının savunulmasının temini amacıyla önlemler alıyor.

esir ve kayıp, rehin alınmış kişilerle ilgili diğer devletlerin temsilcileri ile sürekli irtibat kuruyor, gerekli durumlarda resmi toplantılar yapıyor;

Cenevre Sözleşmesi taleplerinin ihlali halinde, işbu sözleşmelerin belirlediği işlemler kapsamında araştırmaların yapılması yönünde çaba gösteriyor;

esir ve kayıp, rehin alınmış kişilerin sorunları ilgili Uluslararası Kızılhaç Komitesi , sosyal işlerle ilgilenen diğer uluslararası kuruluşlar ve bu alanda faaliyette olan kişilerle işbirliği yapıyor;

esirlikden ve rehinden kurtularak vatana geri dönmüş kişilerin sağlığını yeniden kendilerine kazandırmak ve sosyal geri iade için önlemler alıyor;

esir ve kayıp, rehin alınmış vatandaşlarlailgili mektup, dilekçe ve başvuruların incelenmesini temin ediyor;

Ermenistan Cumhuriyeti tarafından Azerbaycan halkına karşı gerçekleştirilen katliam ve etnik temizleme politikasını yansıtan hukuki-tarihi belgelerin, esir ve kayıp, rehin alınmış kişilerle ilgili malzemelerin dünya toplumuna ulaştırılması için önlemler alıyor;

Askeri saldırı sonucunda Azerbaycan Cumhuriyeti arazisinde esir alınmış, yahut diğer gerekçelerle tutulmuş  karşı tarafa ait kişileri tescilini yapıyor, onların filtrasyon noktasında toplanmasını temin ediyor ve tutulma kurallarının Cenevre Sözleşmelerinin taeplerine uygun olmasını kontrol ediyor;

Komisyon faaliyetini belirgin ortamda kurur, esir ve kayıp, rehin alınmış vatandaşlarla ilgili uygulanan tedbirler hakkında sürekli olarak toplumu bilgilendirir;

Azerbaycan Cumhuriyeti cumhurbaşkanı tarafından Komisyo`na tevdi edilmiş diğer görevleri gerçekleştiriyor.